Dáng Văn Nhân vừa rất dễ tạo hình mà cũng rất khó, nghệ nhân cần có sự tinh tế và óc thẫm mỹ cao, vì chỉ cần vài chi tiết thậm chí một chi tiết không phù hợp cũng sẽ thất bại trong cây vốn đã rất ít chi tiết này rồi. Tạo dáng khó mà dễ ở chỗ thân cây khúc khuỷu nhưng hợp lý ở từng đoạn đổi chiều chứ không phải loằn ngoằn rối mắt, nhánh rất ít nhưng nhìn vẫn thấy đầy đủ, nhánh chỉ có một bên nhưng nhìn cây vẫn cân bằng, lá ít nhưng nhìn cây không còi cọc, thân mảnh khảnh nhưng không yếu ớt, rễ không tua tủa nhưng cây vẫn đầy sức sống... và cuối cùng chậu nhỏ đất ít nhưng cây vẫn xanh tốt.
Bài viết này tôi xin giới thiệu tới các bạn một hình ảnh đẹp của cay dáng Văn nhân, xin mời cùng chiêm ngưỡng:

 

Thân cây khúc khuỷu, càng về phía ngọn thì càng khúc khuỷu gấp hơn, lá thưa thớt nhưng không phải còi cọc.

Có những thế mà ngọn cây cong gập xuống đất...

...và ngược lại ngọn hướng thẳng lên nhưng nhìn vào vẫn một phong cách mà thôi, hiệu quả thẫm mỹ đều như nhau.

Với sự tinh tế của nghệ nhân, từ một cây non với 3 nhánh cũng có thể biến hóa thành một cây già cỗi.

 

Cây thường mất cân bằng về trọng lực nên cần bám chắc vào chậu thì mới không ngã. Dáng Văn Nhân này chỉ trồng trong chậu rất nhỏ nên những cây nặng phần ngọn dù có bám chặt vào chậu thì vẫn ngã cả chậu, nhưng không vì thế mà tăng diện tích chậu, ta phải dùng chậu có độ sâu hơn.

  

Còn nếu thân không đủ cao thì đưa rễ lên làm thân.

Trong quá trình quấn kẽm vào thân để uốn thì lớp vỏ khô bên ngoài (lớp tế bào chết của vỏ cây) sẽ mất hết nên nhìn cây sẽ không già cỗi, hình trên ta thấy lớp vỏ đó vẫn còn chứng tỏ cây này đã thành hình từ rất lâu.

 

 

 Dáng Văn Nhân chỉ thích hợp với những cây lá nhỏ, tốt nhất dùng cây lá kim thì dễ đạt hơn.

cay-van-nhan-bonsai

Dáng cây mất cân bằng nhưng nhìn vẫn hợp lý.

  

Viết bởi nguồn Kientrucxanhcara.com

Phàm chậu cảnh trồng khiến người có cảm giác thanh thoát và nho nhã đều có thể coi là cây Văn nhân.
Rất nhiều người ngộ nhận rằng cây Văn nhân là loại hình cây thế. Thực ra không phải như vậy, mà là vào thời Minh Trị ở Nhật bản, giới văn nhân rất đỗi yêu thích một loại cây mảnh khảnh mà họ đặt tên là như thế.

 

Đây là kiểu gọi mang tính cảm hứng khi nhìn tư thế của cây trồng chậu mà thôi. Cách cảm thụ không bị ảnh hưởng ở hình thức, không quá chứ trọng bởi dáng cây.
Cây cảnh này có hình thế thanh thoát mà nho nhã, thân cây mảnh khảnh ít cành, người xem cảm thấy được vẻ thanh thoát, thấy được vẻ gân guốc, lại vừa có vẻ từng trải tháng năm.
Ưu điểm của cây Văn Nhân ở chỗ, thân cây khúc khuỷu, tán cành không bị câu thúc, có một vẻ tự do không gò bó của hình dáng. Hầu hết cây đều mảnh khảnh một cách hài hòa khiến con người ta, ai ai nhìn vào đều thấy rõ vẻ trầm tĩnh toát ra nhờ vào thân cây mảnh, lá cây mềm mại hài hòa. Nếu để cành tán nhiều lên sẽ làm cho hiệu quả trái ngược. Cần biết chọn cây giống mềm mại, dáng cây phù hợp, càng ít cành càng tốt.
Thân cây để hơi cao, cho ra vẻ điềm tĩnh vừng vàng, đồng thừi chú ý tạo cho rễ trồi lên mặt đát ở một mức độ vừa phải.

 Nguồn viết bởi yeucaycanh.com

Cây Quái là gì ? : Là mang hình ảnh thiên nhiên mang vào chậu để thể hiện những mặt đối lập trong nhân sinh quan thế giới quan của con người.
Bình luận: Do cây quái (quái thụ ) cũng là một bộ phận của bonsai nhưng chỉ khác cách thể hiện cho nên định nghĩa vẫn phải dựa trên Bonsai làm nền tảng, ở đây ta thoát khỏi dùng từ chậu cạn vì đã là quái thụ thì phong cách chậu cũng nên thoát khỏi những chậu thông thường mà chậu cũng phải thể hiện được phong cách của cây quái, do mang tính nổi trội, dị thường nên sự thể hiện hình ảnh của cây phải mang rõ những tính chất của nó, tính chất đối lập, thể hiện mặt trái của cuộc sống trong nhân sinh quan thế giới quan tư tưởng.
 Tính chất
Có thể coi quái thụ là một cây phá cách mức độ cao (phá cách cộng với yếu tố kỳ lạ) và phải hội tụ những yếu tố sau mới xem như Quái Thụ.
- Mang tính cổ lão, tính công phu và tính nghệ thuật,tính ẩn dụ tượng hình, tượng ý cao kèm yếu tố phá cách nổi trội tác động mạnh người xem và có đầy đủ yếu tố thời gian về tạo tác, tạo hình.
- Do là cây quái nên không bắt buộc phải theo quy luật nhất đế nhì thân tam cành... mà cây có thể hai thân, hai gốc hai thiếu thân chỉ có gốc và chi ... hay thiếu một vài phần thông thường của bonsai cổ điển đều không ảnh hưởng và có thể tạo thêm cảm giá mạnh mà thôi.
- Cây quái cũng không là cây Bonsai bị lỗi mà thành, ý định tạo tác cây Quái từ đầu, khác rất xa với một cây Bonsai bị lỗi do những kiến thức chưa đủ rộng về Bonsai hay cây Bonsai bị lỗi và gọi và gán cho nó là quái.
- Và Cây quái cũng không hẳn phải là một cây đẹp mà là cây mang hàm ý, mang tính diễn đạt,tính biểu trưng cao về điều mà tác giả muốn thể hiện với những góc cạnh lạ lùng do đó Cây Quái không hẳn phải là một cây đẹp.
Với tính chất trên cho phép ta loại bỏ những tác phẩm hay không được xem là cây quái (quái thụ). 
Ví dụ :
- Phá cách nhưng không có yếu tố nổi trội, tượng hình tượng ý cao
- Cây kỳ quái, dị dạng, dị biệt, non tơ, cẩu thả hay phôi mới, cây non tuổi, kém thời gian tạo tác.
Một vài hình ảnh về cây Bonsai phong cách kỳ quái xin mời quý vị và các bạn cùng chiêm ngưỡng:

 

 

 

 

Nguồn Sinhvatcanh.com.

    Bonsai nửa thác đổ: Cây được trồng đối nghịch với phía treo lơ lửng xuống từ phía trên, nằm ở trên đường cong trong cành chính, chóp cây kia ở phía dưới trong giới hạn tăng trưởng của cây . Chóp cây dưới không được mọc quá chiều cao của chậu. Đôi khi sự mọc lá chỉ xuất hiện hướng về gốc thân cây mà trường hợp này lại tối quan trọng.

    Bonsai phong cách thác đổ: Tương tự như phong cách nửa thác đổ phong cách này có sự khác biệt là chóp cây vượt quá chiều cao của chậu. Cành lá cũng có thể mọc hẳn bên ngoài chậu ở hướng đối nghịch với gốc thân cây mà chạm đến vành chậu. Vật chứa bắt buộc phải chọn cao và chậu phải chọn cho nó là một yếu tố quyết định trong ấn tượng sau cùng của tác phẩm.

    Một cây thác đổ rất “tình”. Vẻ uyển chuyển mềm mại nổi bật trong nét cương trực, mãnh liệt vươn lên đầy sức sống.

caycanhthanglong.vn/Luthor Finalstyle.com

Là ba cây kiểng nằm chung trong một chậu to. Còn gọi là tam tài, ba cây kiểng trực thọ đứng gần ngay hàng, cây cao chính giữa, hai cây thấp hơn ở hai bên, nhưng có thể so le một tý, cây to có 5 tàn, hai cây lùn chỉ cần ba tàn, có thể giao cành với nhau làm thế nào ba cây cân đối mới đẹp và ba cây cũng liên kết với nhau, nếu thiếu một trong ba cây là mất hết vẻ đẹp. Cho nên thế tam sơn biểu tượng cho sự đòan kết : “Một cây làm chẳng nên non Ba cây dụm lại thành hòn núi cao”. Thế tam sơn nên uốn với cây tùng, cây bách, xếp thành hình chữ sơn là núi rất đẹp.

(Sưu tầm)

    Thế này trồng bằng năm cây cảnh trong một cái chậu hay cái khay to làm cảnh núi rừng, mỗi cây có một dáng riêng biệt có thể đứng hết, hoặc cây đứng cây xiêu, cây nằm, nhưng phải có lớn có nhỏ như sơn thủy mới đẹp.

    Cũng có thể xếp hình chữ ngũ. Xếp “ngũ lão giản đình” năm ông già đàm đạo phải xếp vòng tròn nhưng xếp thể rừng là đẹp nhất. Thân cành nhánh phải hài hòa, làm sao có tính cách giao chi, hỗ tương với nhau, nếu thiếu một cây thì thấy không đẹp.

    Thế ngũ nhạc cũng uốn bằng năm cây cùng một loại như mai chiếu thủy, tùng, cần thăng, kin quýt, đều đẹp. Thế này trồng bằng năm cây kiểng trong một cái chậu hay cái khay to làm cảnh núi rừng, mỗi cây có một dáng riêng biệt có thể đứng hết, hoặc cây đứng cây xiêu, cây nằm, nhưng phải có lớn có nhỏ như sơn thủy mới đẹp.

   (Sưu tầm)

Cây cảnh là một số loại thực vật được chăm sóc, gieo trồng và tạo dáng công phu, thường dùng làm vật trang trí hay một chi tiết trong thuật phong thủy.

Cây cảnh được bài trí có khi nhằm thể hiện một ý tưởng của người trồng qua cách xếp đặt mà vẫn giữ được vẻ tự nhiên của lá. Thân cây được uốn theo một hình dáng nào đó, còn gọi là thế, kết hợp với chậu, đất hay nước là môi trường dinh dưỡng cho thực vật ấy.

Bên cạnh mục tiêu làm cảnh (vì lẽ này cây cảnh đã được tuyên lên thành nghệ thuật như ở Nhật Bản có bon-sai) cây cảnh còn là một loại hàng hóa được kinh doanh không theo một khung giá cố định nào mà phần nhiều tùy hứng của người bán và người mua hoặc tùy tâm của người bán. 

        Lịch sử

Cây cảnh bonsai được phát sinh ở phương Đông, có thể khẳng định là ở Trung Quốc, và nay đã đi vào cuộc sống như một mỹ tục, một thú chơi thể hiện một phần tâm hồn của người dân mọi vùng miền trong đó có Việt Nam. Các nghệ nhân đã gửi gắm vào cây cảnh tình cảm, ý niệm thẩm mỹ, tính chất của mình làm tăng thêm lòng yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu đất nước để tự khẳng định và hoàn thiện mình.

Nghệ thuật chơi cây cảnh có tính quần chúng rộng rãi, tính dân tộc đậm đà, tính nhân văn cao quý, tính thẩm mỹ độc đáo, tính triết học sâu sắc tính sáng tạo mới mẻ, tính kinh tế cao.

        Đặc điểm

Chơi cây cảnh trồng cây cảnh bao giờ cũng phải coi trọng gốc cây - gốc có to có khỏe thì cây mới mạnh, gốc phải to hơn thân. Gốc càng to càng thể hiện cây đã sống lâu năm. Nếu gốc có nhiều rễ nổi, rễ sum suê càng đẹp. Cây trồng trong chậu phải là một gốc, trừ một số thế cây quần tụ Giữạ chiều cao và bề rộng của cây phải có sự tương xứng. Thân cây mềm mại duyên dáng, xiêu nghiêng hay đứng thẳng khỏe mạnh là tùy theo các thế cây. Cành cây phải được phân bổ hơp lý, cấu tạo so le chia ra các hướng lớn không trùng nhaụ, tránh gò bó. Từ gốc đến chỗ chia cành phải có khoảng cách ít nhất bằng một phần ba chiều cao của cây để nhìn rõ được thân cây khỏe đẹp và thoáng. Không nên để cành che lấp mất thân. Một cây nhiều nhất chỉ nên có bốn cành. Cành dưới cùng gọi là cành thân hay cành hồi âm, có giá trị tạo cảm giác cho phần gốc cây có hậu, vững chãi, bền lâu. Cành thứ hai và thứ ba là cành tả và cành hữu là hai cành chính của cây. Cành thứ tư là cành tế thân, cũng được gọi là "Cành ức" hay "Cành hầu", cốt để cho phần cổ đỡ trơ lộ, góp phần cho bố cục tổng thể toàn cây chặt chẽ. Các cành phải được xén tán lá cho ngang phẳng, gọn gàng, không để cho lá cây mọc tự nhiên, um tùm.

Cây cảnh phải được bàn tay nghệ thuật của con người tác động vào để hình thành một thế cây. Đó là một dáng đứng, một điệu vươn của cây có bố cục chặt chẽ, đẹp đẽ - một tác phẩm nghệ thuật độc đáo có sức sống, toát lên một chủ đề, một ý tưởng nhất định.

Tuổi cây càng cao, càng quý. Cây cảnh đẹp phải là cổ thụ nhưng nhỏ gọn, để nói lên ý nghĩa trường tồn.

Tùy theo từng loại cây cảnh mà trồng vào các chậu cảnh thích hợp, tương xứng và đep. Chậu cảnh đẹp sẽ làm tăng thêm giá trị thẩm mỹ.

Chơi cây cảnh phải để đúng chỗ, cây to hoặc nhỏ, phụ thuộc nơi ở của mình rộng hay hẹp và bao giờ cũng có thể ngắm nhìn được.

        Thế cây

Có rất nhiều thế câv cảnh như: thế phượng vũ, thế ngũ phúc, thế huynh đệ, thế phụ tử, thế mẫu tử, thế long giáng, thế phượng vũ long đàn, thế bạt phong hồi đầu, thế trực liên chi, thế long ẩn, thế lão mai thế tam đa, thế tứ quý, thế nguyệt ảnh, thế địa đạo huyên nhi, thế phượng rồng sóng đôi, thế đón gió, thế chờ đợi, thế ngẫu tự, thế nhà hiền triết v.v.

Dưới đây là ba thế cây tiêu biểu:

Cây thế ngũ phúc

- Thế ngũ phúc: Cây có bốn cành, một ngọn là 5 tán đều phải xén phắng, ngang bằng, không tán nào được vổng, mỗi tán được chia ra một hướng. Dáng cây là biểu tượng của năm điều ước muốn giản dị mà vĩ đại của con người xưa, nay: Phúc Lộc, Thọ, Khang, Ninh.

     

- Thế phượng vũ (chim phượng múa): Cây có bốn cành, một ngọn là 5 tán. Cành hồi âm quặt phía sau tượng trưng cho đuôi chim. Hai cành tả hữu thành hình hai tán xòe như hai cánh chim đang xòe múa. Cành ức nhỏ hơn các cành khác, ngọn cây để dài ra vươn lên, tượng trưng cho đầu chim. Dáng cây có làn đi ngang, hơi chúc xuống làm biểu tượng con chim phượng hoàng đang múa đón con người, vui với những thành quả tốt đẹp.

 Cây thế phượng vũ

- Thế huynh đệ (hoặc huynh đệ đồng khoa): Cây một gốc, hai thân (có thể trồng ghép hai cây lại nhưng phải tạo thành một gốc). Hai thân có độ cao thấp, to nhỏ suýt soát nhau, kề sát nhau đẹp đẽ. Mỗi thân đều có 5 tán, các tán đan xen nhau. Ngọn cây nhỏ phải ngả hướng sang cây lớn như anh em, biểu lộ tình âu yếm ruột thịt. 

(Sưu tầm)