Một mùa thu trước mỗi hoàng hôn
Nhặt cánh hoa rơi chẳng thấy buồn
Nhuộm ánh nắng tà qua mái tóc
Tôi chờ đến với yêu đương.

Người ấy thường hay vuốt tóc tôi
Thở dài trong lúc thấy tôi vui
Bảo rằng: “Hoa dáng như tim vỡ
Anh sợ tình ta cũng vỡ thôi”...

 Nếu ai đã từng đọc bài thơ của tác giả T.T.Kh thì không khỏi xót xa cho một cuộc tình tan vỡ, đau khổ và đầy sự ray rứt và tiếc nuối. Nên Hoa Tigon được coi là loài hoa của sự tan vỡ và chia ly như cánh hoa của nó.

Ti-gôn dễ trồng, cần nhiều ánh nắng để ra được nhiều hoa, ưa đất ẩm nhưng cũng chịu được đất khô hạn.

Ti-gôn hay Ăng-ti-gôn là tên gọi chung để chỉ các loài dây leo thuộc chi có danh pháp khoa học: Antigonon, một chi thực vật thuộc họ Rau răm (Polygonaceae), có nguồn gốc từ Trung Mỹ.

Ti-gôn có thể bám vào giàn hoặc bất cứ vật gì ở gần để leo lên độ cao 9 - 12 m, là loại cây thường xanh tại các vùng khí hậu không có băng giá, lá hình trái tim kích thước khoảng 4 cm, mùa hè ra hoa thành chùm với các sắc độ từ trắng đến hồng và đỏ san hô.

Tại Việt Nam, loài du nhập là A. leptopus, thường được trồng leo tường rào hoặc giàn cho đẹp và lấy bóng mát.

Tên hoa nghe dân dã, gợi nhớ đến những dậu Bìm bìm tím nhạt vùng quê xưa…
'Dậu đổ bìm leo' – câu ngạn ngữ làm cho Bìm bìm có vẻ đâu đó là loài hoa ít tạo thiện cảm.
Nhưng với tôi, cái câu ngạn ngữ ấy lại nói được một ý rất hay ho và rất đúng về mặt sinh học của loài hoa này: Khả năng sinh tồn khỏe mạnh, vượt được chướng ngại để sống tốt.
Nhưng đấy là nói về hoa Bìm bìm dại. Thực tế Bìm bìm đã được lai tạo từ lâu để trờ thành hoa kiểng thương phẩm. Morning Glory – tên tiếng Anh thông dụng của loài hoa này có mặt trên nhãn các chậu hoa cảnh bày bán ở rất nhiều nơi.

Là hoa có màu sắc đa dạng, rực rỡ, lại giữ được bản năng sống hoang dã rất mãnh liệt, nên Bìm bìm là loài hoa leo trang trí bờ rào rất dễ trồng, dễ ra hoa và được ưa chuộng.

Còn tôi thì thấy chỉ nội cái dễ trồng mà lại đẹp của hoa Bìm bìm kiểng đã là nét quá quí báu của cây đối với dân trồng amateu – vừa muốn nhanh có chậu hoa đẹp mà vừa không nhiều thời gian và kiến thức chăm bón cây cho chuẩn.
Thế nên có ai hỏi: Nếu có một ban công hoặc một mảnh sân thượng con con có nắng sáng thì trồng hoa gì leo vừa đẹp, vừa dễ ? Tôi sẽ sẵn lòng giới thiệu ngay ‘hoa Bìm bìm’ – với tất cả sự thích thú và chân thành dành cho loài hoa đẹp đáng yêu ấy.
Chỉ gieo hạt được hai tuần, cây đã nầy mầm, lớn rất nhanh. Chưa đủ cao để leo lên được dậu gỗ là đã rỏn rẻn ra hoa rồi.

Còn lên đến khoảng 40cm, là cây đã sinh nhiều nhánh để tìm dậu quấn vào bò lên cao. Lúc này mà chăm tốt thì hầu như cứ mỗi nách lá lại có sẵn một nụ hoa. Mà hễ có nụ hoa thì hầu như 100% là hai ba hôm sau sẽ có bông hoa nở.Lá Bìm bìm xanh nõn nà, phủ một lớp lông tơ mịn nhưng đụng vào thì không ngứa khó chịu như lông tơ lá cà chua, cũng không tỏa ra mùi hăng hăng như cà chua nốt. Bìm bìm hầu như không có mùi. Hoa đẹp vì sắc chứ không tỏa hương. Đẹp đơn giản và bừng nở mỗi sáng, trưa chiều đã khép lại - thế là xong một đời hoa. Vài ngày sau đài hoa lớn dần, tạo quả xanh. Quả già chuyển màu nâu, vỏ quả giòn tự vỡ bục ra: Vài hạt đen lăn lóc rơi xuống đất: Lại bắt đầu cho đời sống mới…

Đời hoa Bìm bìm kiểng khá ngắn ngủi, chưa lần nào tôi trồng được một cây kéo dài quá 3 tháng. Nhưng chừng ấy thời gian là đã đủ cho nhiều thế hệ hạt hoa mọc mầm để trở thành cây con tiếp nối cha mẹ chúng, khoe cho đời nhiều bông hoa rực rỡ đẹp xinh. Cho nên chẳng bao giờ kịp để mà leo nhiều đến nỗi đổ giàn, đổ dậu như câu ngạn ngữ xưa khép tội.
Mà giả có đổ giàn, đổ dậu thì do người không đoái hoài đến dậu, đến cây, chứ nào có phải tại cây hung hăng phá phách..! Người hư sao còn kiên nhẫn dạy, mà cây có bản năng sinh tồn khỏe mạnh thì không ủng hộ, lại chỉ trích chê bai…?

 Nguồn aquabird.com.vn

Hoa Tóc Tiên có tên khoa học là Ipomoea quamoclit. Hoa Tóc Tiên thường được dùng để làm hoa leo quanh hàng rào. Tóc Tiên thuộc loại thân thảo, có cành mỏng, nhẵn mềm xanh. Lá sẻ giống dạng lông vũ.

Hoa Tóc Tiên cực kì dễ trồng, chỉ cần gieo ít hạt vào đất, làm giàn cho cây leo. Khoảng 1 tuần thì chúng ta đã có một giàn hoa Tóc Tiên cho vườn nhà.

Tóc Tiên dùng để leo cổng chào, hàng rào hoặc cho nó leo trên khung kiểu nghệ thuật bằng các chất liệu sắt, gỗ ..vvv chứ không cho leo giàn vì khi nở hoa, hoa chỉ hướng lên trời không thưởng thức vẻ đẹp của nó được.
Tóc Tiên rất dễ trồng, nhưng phải đảm bảo nhu cầu nước tưới suốt thời kỳ tăng trưởng, nếu để khô 2-3 ngày nó sẽ ra hoa sớm trong khi dây còn ngắn và chưa phủ hết khung sườn. Vì vậy, tưới nước đều mỗi ngày cho tới khi nó phủ hết khung sườn, ta ngừng tưới nước 2-3 ngày là nó sẽ nở hoa một loạt rất đẹp.
Có một mẹo nhỏ là hãy ngâm hạt giống trong nước ấm có pha một chút thuốc kích thích tăng trưởng Atonik cho có màu vàng nâu là được, ngâm trong một giờ rồi đem gieo, khi cây lên được khoảng một mét thì tiến hành bấm đọt để cây đẻ nhiều nhánh mới, thỉnh thoảng phun Atonik cho nó phát triển tốt.
Sưu tầm.

    Tóc Tiên thường bị rệp sáp, rệp vảy và rệp muội phá hoại, các Bác dùng Pegasus, Polytrin, Actara v.v. các loại thuốc này có hiệu quả kéo dài khoảng một tháng và thuốc ít hôi, phun một lần là cả tháng không có con rệp nào, đừng dùng Supracide nó hôi mà hiệu lực chỉ có vài ngày. Tóc tiên có nhược điểm là sau đợt ra hoa thì cây lụi tàn phải trồng lại nhưng vẻ đẹp mà nó mang lại thì cũng không bõ công trồng. 

(Sưu tầm)

Những rễ này buông thỏng mềm mại, màu hồng thắm khi còn non rồi chuyển qua vàng xám khi già dần. Khi được trồng cho leo vắt ngang thẳng tấp theo ban - công nhà hoặc leo trải rộng trên mặt giàn, các rễ lần lượt buông thỏng xuống, thân cành vươn đến đâu, rễ lại buông đến đấy, tạo thành một bức rèm trông rất đẹp mắt đó là dây Liêm hồ đằng.

Dây liêm hồ đằng

Liêm hồ đằng có tên khoa học là Cissus verticillata, tên đồng nghĩa là Cissus sicyoides thuộc họ nho (Vitaceae), tên tiếng Anh là Princesvine, là loài phân bố tự nhiên ở nhiều vùng của Châu Mỹ, từ Bắc Mỹ (Florida, Northern Mexico) cho đến Trung và Nam Mỹ (Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Nicaragua, Panama, Colombia, Ecuador, Peru…).
Cây có lá hình tim, đậm màu, leo nhờ tua cuốn ở nách lá. Hoa mọc thành hoa tự xim, tập hợp nhiều hoa nhỏ, màu vàng sữa. Cây ít rụng lá, hoa rụng không gây bẩn, lại có bộ rễ đẹp nên rất thích hợp với việc trồng tôn tạo cho tiền sảnh tư thất, đền chùa, công sở… 
Trước hiên nhà có được bức rèm thực vật như thế theo chúng tôi là rất lý tưởng, nó giúp làm dịu ánh sáng chói khi nhìn từ trong nhà ra ngoài và cũng hạn chế những cái nhìn vô cớ của những người qua lại vào cảnh nhà đang sinh hoạt riêng tư. Khi cần, vài người trong gia đình, nhất là phái nữ chọn nó làm phông nền để chớp vài tấm ảnh lưu niệm cũng rất nghệ thuật. Để tạo cho bức rèm rễ có độ thưa đều và có chiều cao đúng tầm theo ý muốn, người trồng dùng kéo để tỉa thưa và cắt bằng phần chóp rễ. Từ vết cắt nhiều rễ con lại mọc ra rồi rủ xuống theo chiều trọng lực, càng tăng vẻ đẹp tự nhiên của nó. Đặc biệt vào những sáng sớm mùa hè, các đầu mút rễ đọng những giọt nước, lấp lánh ánh sáng trông rất huyền ảo.
Ngoài tác dụng làm cảnh, cây liêm hồ đằng còn có nhiều tác dụng dược học đáng lưu ý. Toàn thân cây từ lá, thân đến rễ đều có tác dụng lợi tiểu, điều kinh, long đàm, chữa trị được nhiều bệnh khác nhau như bỏng nắng hay bỏng nước sôi, ung loét da, da thâm tím, phù chân, tê thấp, cúm, đau lưng, mẩn ngứa, trĩ, hoại thư…

 Cây dễ trồng. Muốn nhân giống chỉ cần chọn phần thân bánh tẻ (không quá non hay quá già), cắt hết lá, chỉ chừa một phần cuống, cắt thành từng đoạn có từ hai đến ba mắt lá để làm hom. ruột túi bầu là đất tơi xốp trộn cát sạch (2 phần đất, 1 phần cát). Cho đất vào đầy túi, vừa cho vào vừa thổ đáy bầu để đất bầu được nén tự nhiên. Sắp những túi bầu ở một chỗ bằng phẳng không trũng nước, dùng vòi sen hay bình bơm nhựa bơm tưới cho đẫm túi bầu. Dùng một chiếc đũa tre thọc một lỗ chính giữa ruột bầu, đặt chân hom vào lỗ và lấp nhẹ đất lại. Che nắng và theo dõi để tưới nước bổ sung sao chỉ vừa đủ ẩm. Sau một thời gian, các chồi nách phát triển thành cành mới thì đem túi bầu đi trồng. 

Nguồn online.

Tên phổ thông: Đậu biếc.

Tên khoa học: Clitoria ternatea.

Họ thực vật: Fabaceae (Đậu).

Nguồn gốc xuất xứ: Châu Á.

Phân bố ở Việt Nam: Miền Nam.

 

 Đặc điểm hình thái:

Thân, Tán, Lá: Cây thảo leo, cuốn nhờ thân, mọc khá cao. Lá kép lông chim lẻ, có 5-7 lá nhỏ, màu xanh bóng mềm, có lông rải rác cả hai mặt.

Hoa, Qủa, Hạt: Hoa màu xanh lơ hay màu trắng (tùy theo các chủng) mọc đơn độc ở nách lá. Hoa lớn rất đẹp. Cánh tràng có cờ lớn màu xanh biếc với đớm lớn ở giữa màu vàng. Quả màu hung có lông. Hạt dẹt có các đốm màu lục và màu đen, có rốn rộng và cong.    

  Nguồn cayxanhcanhquan.vn

Tên phổ thông: Ánh hồng, Lá tỏi.

Tên khoa học: Pachyptera hymenaea.

Họ thực vật: Bignoniaceae (Núc nác).

Nguồn gốc xuất xứ: Mexico đến Brazil.

Phân bố ở Việt Nam: Miền Nam.

Đặc điểm hình thái:

Thân, Tán, Lá: Cây leo, mọc chậm, nhất là vào mùa khô. Cây phân cành nhánh nhiều, cành non mềm, vươn dài, sống dựa hay leo bằng các tua cuốn mảnh ở đỉnh lá kép Lá có 2 đôi lá phụ, mọc đối, dày, nhẵn, xanh bóng, khi nát có mùi hôi như tỏi.

Hoa, Qủa, Hạt: Cụm hoa lớn, mang nhiều hoa lớn hình ống dài trên chia hai môi nhỏ xếp sát vào nhau thường có 3 chiếc ở mỗi nhánh. Hoa màu tím hồng đậm, nhạt khác nhau trong cụm hoa nên rất hấp dẫn, mềm bóng nhưng dễ rụng, nát. Ít khi gặp quả. Mùa hoa ngắn, hoa nở rộ vào đầu mùa khô tháng 10-12 hay giữa mùa mưa, ở các cành già, hoa nở dày đặc kín cả lá, rất lộng lẫy. 

Đặc điểm sinh lý, sinh thái:

Tốc độ sinh trưởng: Tương đối Nhanh. Cây dễ trồng, dễ uốn, rất thích hợp nơi đất thóng rộng ở công viên, bờ tường hay giàn leo trong vườn gia đình, mọc khỏe, nấy chồi nhanh, thường nhân giống bằng các đoạn cành bánh tẻ hay các chồi rễ. Cành giâm dài khoảng 15-20cm, có mắt ngủ, đem cắm nơi đất ẩm, tơi xốp. Cây trồng cần đất tốt, thoát nước tốt.

(Nguồn: Trần Hợp, năm 1998. Cây xanh và cây cảnh)

Tên Việt Nam: Rạng đông, cây chùm ớt.

Tên Anh: Flame vine, flaming trumpet, golden shower, flaming trumpet.

Tên khoa học: Pyrostegia venusta.

Nguồn gốc: Nam mỹ. 

Họ: Bignoniaceae.

 

Rạng đông là cây leo thân gỗ thường ra hoa vào mùa đông và mùa xuân. Hoa có màu đỏ vàng, hình ống, dài khoảng 7.5 cm và mọc thành chùm khoảng 15-20 hoa ở đầu cành. Lá kép hình ô van mọc đối xứng. Rạng đông leo được nhờ các tua. Quả khô, mảnh, dài chừng 30 cm. Rễ dài khoảng 35 cm.

 

 Là cây ưa ánh sáng, thích hợp với khí hậu khô hạn, thích hợp với vùng khí hậu nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rạng đông mọc rất nhanh, một dây leo có thể dài tới gần 25 m. Vì là cây nở hoa vào mùa đông, nếu trồng ở những nơi có gió lạnh thì cây sẽ không nở hoa. Rạng đông hợp với đất chua hoặc đất có tính kiềm. Chú ý cắt tỉa hết các nhánh phụ để kích thích cây phát triển, đâm nhánh mới và cho nhiều hoa vào đợt sau. Cắt tỉa thường xuyên để giảm tốc độ sinh trưởng của cây vì nếu không, rạng đông có thể làm ảnh hưởng đến sinh trưởng của các cây khác trồng quanh nó. Có thể trồng bằng cách giâm cành.

Sưu tầm.

Hoa huỳnh anh có Tên khoa học: Allamanda cathartica. Họ: Apocynacea. Cây cũng rất thông dụng ở Việt Nam và thường được trông leo lên hàng rào của các ngôi nhà. Màu vàng đặc trưng, rực rỡ và hoa huỳnh nam đã làm cho loại cây này trồng nên thông dụng. Là loài cây dễ trồng, phát triển khá nhanh ưa nắng và thường được nhân giống bằng phương pháp giâm cành.

Ngoài công dụng là trong leo hàng rào để trang điểm cho ngôi nhà, nhóm Huỳnh Anh lá nhỏ
thường được trong bồn để tạo khối có hoa rất đẹp, ta phải cắt tạo dáng thường xuyên thì cây
mới nhặt hoa và thật rực rỡ. Hoa Huỳnh Anh nếu trồng ở nơi mát, (ánh sáng chiếu trực tiếp ít hơn giờ mỗi ngày) thì cây sẽ cho ít hoa cành vươn dài hơn, không đẹp bằng những cây trồng ở những nơi nắng sáng chan hoà (100% ánh sáng). Trong quá trình phát triển cây cần được dẫn đường bằng cách cột và ta cũng cản cắt tỉa để cày lên xúm xuê, cho nhiêu hoa khi cây đã lên đúng chiều dài càn thiết.

Đặc điểm hình thái:

Thân, Tán, Lá: Cây gỗ, cành nhánh dài mềm, sống dựa hay leo, có nhựa mủ trắng. Lá đơn mọc đối hay vòng với 3 - 6 chiếc, bóng, mềm, mỏng. 

Hoa, Qủa, Hạt: Hoa lớn màu vàng tươi, mọc thành xim ngắn ở ngọn cành. Cánh tràng hợp thành ống, mềm, mịn. Nhị và nhụy nằm sâu trong ống tràng (kiểu cấu tọa thích nghi với lối thụ phấn nhờ sâu bọ). Qủa nang có gai, ít hạt.

 

Đặc điểm sinh lý, sinh thái:

Tốc độ sinh trưởng: Nhanh.

Phù hợp với: Cây ưa sáng, đất nhiều dinh dưỡng, thoát nước tốt, nhu cầu nước cao. Nhân giống dễ dàng bằng giâm cành.

Nguồn Online.

Tên phổ thông: Cát đằng, Dây bông xanh.

Tên khoa học: Thunbergia grandiflora.

Họ thực vật: Acanthaceae.

Nguồn gốc xuất xứ: Ấn Độ và các nước Châu Á nhiệt đới.

Phân bố ở Việt Nam: Rộng khắp.

 

 Đặc điểm hình thái:

Thân, Tán, Lá: Cây leo mập to, cành nhánh dài, mềm, cuốn vào giá thể hay xoắn vào nhau. Lá đơn, mọc đối có cuống dài, phiến lá hình bản rộng, gốc hình tim, mép chia thuỳ nông, đầu lá nhọn, màu xanh đậm. Cành non thường buông thõng mang hoa ở nách lá, nở hai hoa một lần.

Hoa, Qủa, Hạt: Hoa có cánh tràng hợp thành ống ngắn loe rộng ở đỉnh, màu xanh pha tím nhạt, gốc và họng màu vàmg, đỉnh hình phiễu chia 5 thuỳ không đều. Quả nang nhẵn có mỏ, hạt nhám.     

Đặc điểm sinh lý, sinh thái:

Tốc độ sinh trưởng: Nhanh.

Phù hợp với: Đất thoát nước tốt, nhu cầu dinh dưỡng trung bình. Cây chịu bóng bán phần, có nhu cầu nước cao. Nhân giống từ hạt và giâm cành.

(Nguồn: Cây xanh và cây cảnh).